Je veiligste medewerker hoeft niet op IT te werken

Bij cybersecurity gaat het al snel over firewalls, monitoring en technische maatregelen. Toch zit een groot deel van de digitale weerbaarheid van organisaties volgens Barend de Lange, CISO bij DELTA Fiber, ergens anders: bij medewerkers die doorhebben wanneer iets niet klopt. Zeker nu AI aanvallers helpt om sneller en overtuigender te werk te gaan.


Wat De Lange opvalt als het over cyberrisico’s gaat? “Dat er vaak alleen naar IT wordt gekeken, terwijl het echt breder is dan IT”, zegt hij. “Wie interessant is voor een aanvaller, hangt sterk af van wat een organisatie bezit en welke processen essentieel zijn. Bij de ene organisatie zijn dat de financiële processen, bij een andere gaat het om klantgegevens, bedrijfsinformatie of fysieke goederen.”

Barend de Lange IT Security - veiligste medewerker

Begin bij je kroonjuwelen

Beveiliging begint volgens hem dan ook niet bij de vraag welke afdeling het grootste risico vormt. “Je begint bij de vraag wat je kroonjuwelen en kroonprocessen zijn, en wie daarbij kan. De mensen die in de buurt van je kroonjuwelen kunnen komen, zijn belangrijk. Kijk wie iets kan beschadigen, veranderen of meenemen. Dat zijn ook de mensen die interessant kunnen zijn voor een aanvaller.”


En dat zijn lang niet altijd IT’ers. “Het kunnen IT-medewerkers zijn, maar net zo goed collega’s bij finance, HR, klantenservice, commercie of de receptie.”

Context als extra verdedigingslinie

Dat medewerkers in cybersecurity vaak vooral als risico worden gezien, vindt De Lange te eenzijdig. “Natuurlijk kunnen medewerkers fouten maken of gemanipuleerd worden. Maar ze hebben ook iets wat techniek niet altijd heeft: context. Ervaren en betrokken medewerkers kunnen afwijkingen zien. Ze kunnen een afweging maken en daar vervolgens ook naar handelen.”

Hij geeft een voorbeeld. “Een systeem kan vaststellen dat een bericht technisch gezien van een bekend account komt. Een medewerker vraagt zich af waarom die collega opeens om bepaalde gegevens vraagt, of waarom een verzoek afwijkt van de normale werkwijze.” Dat verschil wordt volgens hem alleen maar belangrijker naarmate aanvallen overtuigender worden.

Klopt het verzoek wel?

En overtuigender worden ze. De bekende adviezen, zoals het mailadres controleren of letten op spelfouten, verliezen deels hun waarde nu berichten steeds professioneler worden opgesteld. Bovendien komt social engineering allang niet meer alleen via e-mail binnen, maar ook via chat, telefoon, WhatsApp of gewoon aan de balie. “AI versnelt die ontwikkeling”, zegt De Lange. “Fabrikanten gebruiken AI om hun producten veiliger te maken, maar aanvallers gebruiken het ook. Die snelheid is wel hoger geworden.”

Daardoor verschuift de vraag die je jezelf moet stellen, legt hij uit. “Het gaat er niet meer zozeer om of een bericht er echt uitziet, maar of het verzoek zelf klopt. Je moet je afvragen: is het logisch dat iemand mij dit vraagt? Waarom moet ik hier ineens inloggen? Waarom hebben ze deze gegevens nodig als de organisatie ze eigenlijk al heeft?”

Gezonde argwaan helpt daarbij, zeker als een verzoek inspeelt op tijdsdruk, verlangen of angst. “Iets moet onmiddellijk, je krijgt iets aantrekkelijks aangeboden, of er dreigt een probleem als je niet direct handelt.”

Melden zonder drempel

Juist daar komt de medewerker in beeld. “Een medewerker kent de normale gang van zaken”, zegt De Lange. “Die weet hoe een manager doorgaans communiceert, welke procedures gebruikelijk zijn en welke vragen vreemd aanvoelen.” Dat geldt niet alleen digitaal. “Iemand die rondhangt bij een toegangspoort, een onbekende bezoeker die zonder begeleiding door het gebouw loopt, iemand die zich voordoet als monteur: ook dat zijn afwijkingen die medewerkers eerder opmerken dan een beveiligingssysteem.”

Zijn advies is helder. “Als je iets ziet, moet je het vooral melden. Het is niet erg als achteraf blijkt dat er niets aan de hand was. Liever dat dan dat iemand niets zegt en het achteraf wél mis blijkt te zijn.”

Dat werkt alleen als medewerkers ook echt durven te melden, en daar ligt volgens De Lange een belangrijke taak voor de organisatie. “Als melden ingewikkeld is, of als mensen bang zijn om afgerekend te worden op een vergissing, verlies je een deel van die extra detectielaag. Maak de drempel dus zo laag mogelijk. Zorg dat iemand gewoon kan bellen of mailen en reageer positief, ook als een melding uiteindelijk niets blijkt te zijn.”
Dat geldt ook als iemand zelf een fout heeft gemaakt. “Juist dan is snel melden belangrijk, om schade te beperken en te voorkomen dat collega’s dezelfde fout maken. Een open cultuur waarin mensen niet worden afgerekend, is echt belangrijk. Je wilt dat mensen vertellen wat er is gebeurd, zodat je ervan kunt leren.”

Security op de werkvloer

Algemene awareness-trainingen blijven nuttig, maar De Lange ziet meer in een aanpak die aansluit bij het werk dat mensen echt doen. “De risico’s voor iemand bij finance zijn nu eenmaal anders dan voor iemand bij een helpdesk, op de IT-afdeling of aan de receptie. Je kunt medewerkers per functie bewust maken van de situaties die zij waarschijnlijk tegenkomen.”

Ook pleit hij ervoor om security breder in de organisatie te beleggen. “Het helpt om security niet alleen bij één gespecialiseerde afdeling neer te leggen, maar mensen uit verschillende onderdelen van de organisatie erbij te betrekken. Denk aan securityambassadeurs die weten wat er op hun eigen afdeling speelt, signalen herkennen en collega’s helpen om vragen te stellen.” Zo wordt cybersecurity minder een jaarlijkse training en meer een onderdeel van het dagelijkse werk.

Niet meer rechten dan nodig

Tegelijk wil De Lange medewerkers ook beschermen tegen te veel verantwoordelijkheid. “Niet iedere medewerker hoeft overal bij te kunnen. Hoe meer rechten iemand heeft, hoe groter de mogelijke impact van een fout, van misbruik of van een geslaagde aanval.” Een duidelijke rolverdeling en beperkte toegangsrechten zijn daarom belangrijk. “Wie iets mag bestellen, hoeft niet automatisch ook de betaling te kunnen goedkeuren. Voor digitale toegang geldt hetzelfde. Eigenlijk zou je als medewerker helemaal niet méér rechten moeten willen hebben dan je voor je werk nodig hebt.”

Extra aandacht is nodig als iemand van functie verandert. “Rechten die ooit nodig waren, blijven soms jarenlang bestaan terwijl niemand ze meer gebruikt.”

Techniek en mens samen

De conclusie van De Lange: digitale weerbaarheid kan niet alleen bij security of IT liggen. “Techniek blijft noodzakelijk: toegangsbeveiliging, monitoring, multifactor-authenticatie, een duidelijke scheiding van verantwoordelijkheden. Maar techniek kent niet altijd de context waarin iets gebeurt. De medewerker vaak wel.”

Juist die combinatie maakt een organisatie sterker: systemen die afwijkingen detecteren, en mensen die begrijpen wanneer iets niet klopt.

Gepubliceerd op20 oktober 2026

Gerelateerde artikelen

Hoe kwetsbaar is de beveiliging in jouw keten?

Hoe kwetsbaar is de beveiliging in jouw keten?

Je kunt je eigen cybersecurity goed geregeld hebben en toch getroffen worden door een cyberaanval. Bijvoorbeeld via een softwareleverancier, IT-dienstverlener of een ander bedrijf waarmee je samenwerkt. Uit recent onderzoek blijkt dat dit risico flink is toegenomen. Hoe voorkom je dat een beveiligingsprobleem bij een leverancier ook jouw organisatie raakt?

Hoe digitaal weerbaar is jouw organisatie echt?

Hoe digitaal weerbaar is jouw organisatie echt?

Cybersecurity gaat allang niet meer alleen over firewalls, updates en sterke wachtwoorden. Ook medewerkers, leveranciers, fysieke toegang, back-ups en duidelijke afspraken bij incidenten bepalen hoe weerbaar je organisatie echt is.

In dit artikel ontdek je waar veel organisaties nog blinde vlekken hebben en hoe je met een eenvoudige AI-check je hele organisatie langsloopt — van directie en IT tot leveranciers en receptie.