Zo herken en voorkom je WhatsApp-fraude

Steeds meer mensen worden opgelicht via zogeheten WhatsApp-fraude (of: ‘vriend-in-noodoplichting’). Een oplichter doet zich voor als een bekende en vraagt je per WhatsApp om via een betaallink snel geld over te maken. In dit artikel lees je hoe je fraude herkent en hoe je voorkomt dat je erin trapt.

Wat is het?

Bij ‘WhatsApp-fraude’, ook wel ‘vriend-in-noodoplichting’ genoemd, doet een oplichter zich op WhatsApp voor als een dierbare die snel geld nodig heeft, omdat er bijvoorbeeld die avond nog een Belastingaanslag betaald moet worden maar er problemen zijn met internetbankieren. Via een betaallink vraagt de oplichter je om het geld even voor te schieten. Daar zou jij nooit intrappen? Die gedachte is begrijpelijk, maar deze fraudevorm zit gewiekst in elkaar. We vertellen je hoe de fraudeurs over het algemeen te werk gaan en hoe je het herkent.

Zo herken je het

De WhatsApp-profielfoto van de afzender van het bericht komt overeen met die van je zoon of dochter, bijvoorbeeld. Door taalgebruik (“Hoi mam!”) wordt het gevoel versterkt dat je met je kind te maken hebt. Soms wordt zelfs een dag voordat het betaalverzoek komt al contact gelegd voor een babbeltje. Dat het bericht meestal van een onbekend nummer afkomstig is, wordt ook verklaard: “Ik heb een nieuw abonnement / nieuwe telefoon en daar hoort een nieuw nummer bij.” Als je wilt bellen, dan lukt dat niet: de oplichter neemt niet op of hangt op zonder iets te zeggen. Ook daar worden smoesjes voor bedacht, zoals “Ik zit in een stiltecoupé.” 

Goede kans dat het vertrouwen er al was en het belletje niet meer noodzakelijk wordt bevonden. Bovendien wekt de oplichter de indruk dat er weinig tijd is: “Ik moet mijn rekening vanavond betalen.” Het verzoek om geld voor te schieten klinkt nu onschuldig, geloofwaardig en urgent tegelijk. Dit maakt dat iedereen in de val kan trappen. 

Veel meer slachtoffers

WhatsApp-fraude is dan ook sterk in opkomst is. De Fraudehelpdesk heeft in de eerste vier maanden van 2020 al meer meldingen over deze oplichting ontvangen dan in heel 2019. Vooral vijftigplussers worden benaderd, omdat de kans groot is dat zij kinderen hebben. De oplichter kan zich dan voordoen als zijn of haar kind. 

Hoe voorkom je WhatsApp-fraude?

  • Ontvang je een betaalverzoek van een bekende per WhatsApp, e-mail, sms of andere chat-app? Wees altijd op je hoede, zelfs als telefoonnummer, e-mailadres of profielfoto lijken te kloppen. 
  • Iemands stem horen is de beste verificatiemethode. Bel daarom de persoon die om geld vraagt, en doe dat in eerste instantie op het nummer dat bij jou al bekend was. Dus: sluit WhatsApp, ga naar je contactenlijst en bel. (Voer een gesprek, neem geen genoegen met alleen wat stemgeluid. Soms gebruiken oplichters audiofragmenten die ze op internet hebben gevonden.) Je kunt ook een partner of familielid van de persoon in kwestie bellen, om een en ander te verifiëren.
  • Lukt het niet om telefonisch een gesprek te voeren? Maak dan nooit geld over!
  • Laat je niet opjagen. 
  • Vertrouw de afzender niet omdat hij of zij aan persoonlijke zaken refereert (een naam, een recente gebeurtenis) en de profielfoto lijkt te kloppen. Oplichters kunnen dergelijke foto’s en informatie op social media vinden.
  • Doe bij (vermoedelijke) oplichting altijd aangifte bij de politie en meld het bij De Fraudehelpdesk en je eigen bank, ook als je niet in de val bent getrapt. Zo help je mogelijk voorkomen dat anderen worden opgelicht.

Voorkom WhatsApp-kaping

De Consumentenbond meldt dat criminelen soms WhatsApp-accounts overnemen, om zo nog makkelijker bekenden van diegene te misleiden. De oplichter appt dan met het ‘juiste’ 06-nummer. Dit heet ‘WhatsApp-kaping’. Om dat te voorkomen, schakel je tweestapsverificatie in WhatsApp in en beveilig je je voicemail met een pincode. Het is overigens sowieso een goed idee om dat te doen.